name
Қазақстанда күн энергетикасы

Қазақстанда күн энергетикасын пайдалану мүмкіндіктері

«ЭКСПО-2017» халықаралық көрмесінің аяқталуы Қазақстанда талқыланатын принциптер мен идеялар - «жасыл» технологиялар, «жасыл» технологиялар және «жасыл» энергетика саласындағы тұрақты және үйлесімді даму идеяларын жүзеге асырудың келешегі туралы мәселені көтереді. Осы саладағы бірқатар халықаралық бастамаларды ұсынған (ең танымал «Жасыл көпір» жаһандық экологиялық бастамасы) және болашақ энергиясын дамыту арқылы оларды іске асыруға бағытталған ЭКСПО-2017-нің күн тәртібін тұжырымдаған Қазақстан жасыл экономикалық өсу стратегиясының сәттілігін көрсету мүмкіндігіне ие болды.

Бұл мүмкіндікті, әсіресе энергетика саласында, болашақтағы энергия көздері үшін бай ресурстық базаның, атап айтқанда, жаңартылатын энергия көздеріне (ЖЭК) электр энергиясын өндірудің кең мүмкіндіктері болуымен Қазақстанның жағдайында күшейтеді. Жаңартылатын энергия көздері деп халықаралық тәжірибеде күн, жел, гидроэнергетика (жасыл экономика - шағын гидроэлектростанциялар), биоотын, геотермальды және тағы басқаларын атайды.

Қазақстан үшін табиғи және климаттық сипаттамаларға байланысты, ЖЭК-нің барлық түрлері актуалды емес, ең перспективалы – гидроэнергетика болып табылады, сондай-ақ күн және жел энергиясы. 2014 жылғы «2030 жылға дейінгі отын-энергетикалық кешенді дамыту тұжырымдамасында» көрсетілген бағалауға сәйкес орта және ірі өзендердің гидроәлеуеті 55 млрд. КВт / сағатты, шағын өзендер - жылына 7,6 млрд. КВт / сағатты құрайды. Күн энергиясының әлеуеті жылына шамамен 2,5 млрд кВт / сағат болады, жылына күн сағаттарының саны 8 760-дан 2200-3000 бағаланады, ал желдің әлеуеті жылына 1820 млрд. КВт / с жетеді. Осылайша, электр энергиясын өндіру үшін жаңартылатын энергия көздерінің жалпы әлеуеті 1 885 млрд. КВт / сағ, термиялық әлеуеті - 4,3 ГВт болады.

Қазіргі уақытта Қазақстанда бұл электр станцияларының өндірісі үлкен емес. Күн және жел электр станцияларының электр энергиясын өндіру көлемі 2016 жылы 320 млн кВт / с құрады, бұл электр энергиясын өндірудің жалпы көлемінен 0,3% -ға 94,077 млн ​​кВт / сағ тең болады. Гидроэнергетиканың үлесі 12,3% -ды (11,606 млн кВт / сағ) құрады, яғни өткен жылы барлық жаңартылатын энергия көздерінің жиынтық өндірісі 11926 млн. КВт / сағат деңгейінде өлшенді немесе электр энергиясының 12,6% -ын құрады. Бұл көрсеткіш өткен жылға (10,4%) қарағанда, айтарлықтай жоғары болды, күн және жел станцияларында электр энергиясын өндіру көлемінде айтарлықтай өсу белгіленген, ол 105% -ды құрады. Бүгінгі күні, елде жалпы қуаттылығы 288,3 МВт (ГЭС- 139,8 МВт, ЖЭС - 90,8 МВт, КЭС - 57,3 МВт биогаз қондырғысы - 0.35 МВт) болатын ЖЭК-нің 50 қолданыстағы нысандары бар.

Қазақстан үшін, оның байтақ аумағымен, халықтың төмен тығыздығымен, шуақты күн көптігі және ауыл шаруашылығы мақсатына жарамсыз көп жерлермен, жаңартылатын энергия негізі жел және күн энергетикасы болуы мүмкін. Осылайша, ЖЭК секторының дамытудың нысаналы көрсеткіштеріне сәйкес (Қазақстан Республикасының Энергетика министрінің 2016 жылдың 7 қарашасынан №478 бұйрығымен бекітілген) 2020 жылға қарай өндірілген электр энергиясының үлесі Республиканың энергетикалық балансының жалпы қуаттылығының 3% -ын құрауы тиіс, ал жел электр станцияларының үлесі шамамен 933 МВт, күн электр станциялары үшін 467 МВт, гидроэлектростанциялар үшін 290 МВт және 10 МВт биогаздық қондырғылар үшін болуы тиіс.

Бұл деректер біздің елімізде күн энергиясын дамыту перспективалары өте қолайлы екендігін көрсетеді. Қазақстанда жақын арада 2017 жылғы 30 қарашадағы жағдай бойынша «Жаңартылатын энергия көздерін пайдаланатын энергия өндіруші ұйымдардың тізбесі» бойынша қуаттылығы 0,2 МВт-тан 100 МВт дейін 27 күн электр станциясын салу жоспарлануда.

Республика бойынша елдің оңтүстігінде күн энергиясының әлеуеті әсіресе жоғары. Осылайша, күн энергетикасы саласында оңтүстікте жалпы қуаты 342 МВт болатын 7 жоба мақұлданды. Олардың ең үлкені жалпы қуаты 100 МВт болатын фотовольттық станция. Жобаның құны - 37,5 млрд. теңге. Ол «Шымкент Инновация» ЖШС және «Промондис Қазақстан» ЖШС-нің сияқты екі құрылтайшысы бар OntustikGreenEnergy бірлескен кәсіпорнымен жүзеге асырылады. Қазір дайындық жұмыстары жүргізілуде, техникалық-экономикалық негіздеме әзірленуде, жобалық-сметалық құжаттама дайындалуда. Фотовольттық станцияның құрылысы жоспарланған жер учаскелерін бөлу мәселесі қазірдің өзінде шешілген. Бәйдібек ауданында 50 гектар, Отырарда 100 гектар жер учаскелері бойынша мемлекеттік актілер жасалды. Сайрам ауданында 67 гектар жер телімін тіркеу процесі жүріп жатыр. Жоба 4 кезеңде жүзеге асырылады.

Тағы бір ірі жобаны «Arman — engineering» ЖШС ұсынады. Күн панельдерін Сайрам мен Ордыбасы аудандарында орнату жоспарлануда. Жабдықтың жалпы қуаты 80 МВт құрайды. Жоба Индустрияландыру картасына енгізу үшін облыстық үйлестіру комиссиясымен мақұлданды.

Соңғы жылдары, ҰӘФҚ «Самұрық-Қазына» жаңартылатын энергетикалық саласында жобаларды іске асыру үшін кейбір жұмыстарды жүргізеді. Атап айтқанда, Қапшағайда қуаты 2 МВт күн электр зауытының құрылысы аяқталады. Қызылорда облысының Жаңақорған ауданында «Қуаты 50 МВт болатын Жаңақорған күн электр станциясы» жобасы бойынша жобаның техникалық-экономикалық негіздемесін үйлестіру және қаржыландыру жұмыстары жүргізілуде. Сондай-ақ «Жамбыл облысындағы Бурноев алаңында қуаттылығы 50 МВт-тан 100 МВт болатын күн электр станциясын кеңейту» жобасы іске асты. Мұнда стратегиялық әріптес болып британдық UG EnergyLimited компаниясы шықты.